Message Queue (Hàng đợi thông điệp)

Thành phần trung gian cho phép các phần hệ thống giao tiếp GIÁN TIẾP qua việc gửi/nhận thông điệp bất đồng bộ. Một bên bỏ nhiệm vụ vào hàng đợi, bên kia rảnh thì lấy ra làm - không bắt bên gửi phải chờ.

Ví dụ quán ăn đông: phục vụ ghi phiếu gọi món ghim vào bảng trong bếp (queue) rồi đi tiếp; đầu bếp lần lượt lấy phiếu ra nấu.

Mô hình Producer – Queue – Consumer

• Producer: tạo & đẩy message vào queue rồi tiếp tục việc của mình.
• Queue: giữ message (thường FIFO) đến khi có consumer lấy. Có thể trong RAM (nhanh, dễ mất) hoặc ghi đĩa (bền).
• Consumer: lấy message ra xử lý theo tốc độ riêng. Muốn nhanh hơn → thêm consumer song song.

Producer và consumer không giao tiếp trực tiếp → tạo decoupling (rời rạc), hệ thống linh hoạt, dễ mở rộng.

Khi nào nên dùng

• Tác vụ nền (gửi email xác nhận, xử lý video) - trả lời người dùng ngay, làm sau.
• Giảm tải đỉnh điểm (flash sale) - queue làm bộ đệm, server xử lý dần, không sập.
• Giao tiếp microservices - service A gửi “Order Created”, B/C lắng nghe xử lý.
• Logging/analytics - thu thập sự kiện.

Backpressure (phản áp lực)

Khi producer gửi nhanh hơn consumer xử lý → message ùn ứ, có thể sập. Cơ chế kiểm soát: chặn producer khi queue đầy (RabbitMQ), giảm tốc producer, hoặc scale thêm consumer.

Hệ thống phổ biến: RabbitMQ (task queue, reliable), Kafka (throughput cao, lưu lịch sử, pub-sub), AWS SQS (managed).

Liên quan

• Scalability · Throughput - điều hòa tải, xử lý bất đồng bộ
• Idempotency - consumer cần idempotent phòng message trùng lặp
• RPC - cách giao tiếp đồng bộ (đối lập async queue)